-Teknoloji Tasarım-     -İcatlar-     -Videolar   -E Posta Grubu-     -Bilim Adamları-     -İlginç Tasarımlar & Buluşlar- 

TEKNOLOJİ VE TASARIM Mıknatıs Nedir ve Özellikleri

Teknoloji ve Tasarım  Dersi

DÜZEN KUŞAĞI  

Düzen
Birimden Bütüne
Bütünde Farklılık

KURGU KUŞAĞI

YAPIM KUŞAĞI

6. Sınıf Düzen-Kurgu-Yapım Belge ve Dokümanlar
7. Sınıf Düzen-Kurgu-Yapım Belge ve Dokümanlar
8. Sınıf Düzen-Kurgu-Yapım Belge ve Dokümanlar

İCATLAR  BULUŞLAR

İcatlar ve Buluşlar Tarihi

Hayatımızı Değiştiren İcatlar
Edison ve Ampul 
Pusulanın İcadı

Bilgisayarın icadı

Telefonun İcadı

Rastlantı Sonucu İcatlar
Tekerleğin İcadı
Uçağın İcadı
Kağıdın İcadı
Buluş - Patent Nedir?
Mıknatıs
Optik İcatları
Tıp İcatları
Zaman Ölçme
Televizyonun İcadı
Radyonun İcadı
Fotoğrafçılık
Bisikletin İcadı
Saatin İcadı
Ses Kaydı
Deniz Taşıtlarının İcadı
DNA Modeli
Fermuarın İcadı
Bilinmeyen İlkler
Kibritin İcadı
Yalan Makinesi
İçten Yanmalı Motorun İcadı
Buhar Makinesinin İcadı
Balonun İcadı
Teleskopun İcadı
Tekerleğin Teknolojiye Faydaları
 

İcatlar & Buluşlar

Mıknatıs ve Özellikleri   

Demir, nikel, çelik gibi bazı metalleri kendine çeken, bunu da manyetik kutup özelliği sayesinde yapabilen maddeye mıknatıs denmiş. Manyetik alana sahip materyale mıknatıs denir yani. O da özünde bir metaldir ve çoğunlukla “U” harfi şeklinde biçimlendirilmiştir. İki ucu, diğer bir deyişle iki kutbu, manyetik bir itme ve çekme gücüne sahiptir.

Aslında her şeyin kendine göre bir çekilme yetisi vardır. Demirinki çok yüksekken, sıvı oksijeninki çok düşüktür örneğin. Su bile manyetik alan tarafından hareketlendirilebilir.

Bahsettiğimiz bu manyetik çekiş ve itiş gücüne doğal olarak sahip bulunan tiptekilere tabii ya da doğal mıknatıs, sonradan kazandırılan güçlerle bu hale gelmiş olanlara suni ya da yapay mıknatıs, ham demirden bir parçanın çevresine sarılmış selenoit isimli geçirgen bir madde yardımıyla elektrik akımı geçiren ve bu şekilde mıknatıs özelliği kazanmış olanlara da elektromıknatıs denir. Elektromıknatıs geçici, diğer ikisi ise kalıcı mıknatıs özelliğine sahiptir.

“Magnetit” olarak bilinen ve kimyasal açılımı Fe3O4 olan demir cevheri, magnetik özellikler taşır. Mıknatıs taşı denen ve doğal olarak çekim gücüne sahip olan cevher de mıknatıs yapımında kullanılır. Ancak bunu çokça bulmak mümkün değildir.

Manyetik alanın birimi ‘tesla’, manyetik alanın çekim gücü birimi ise ‘weber’dir.

İsim kökeni ve kısa tarihi

Mıknatıs sözcüğünün kökeninin bizim topraklardan geldiğine dair bir bilgi var: İngilizce ‘magnet’ kelimesi, mıknatıs maddesinin çok bulunduğu Manisa, eski adıyla Magnesia’dan türemiş. Bir diğer bilgi de Latin kökenli ‘manyes’ kelimesinin ‘manyesia’ya dönüşmesi ve İngilizce ‘magnet’ e dönüşmüş olduğudur.
Mıknatıs kullanarak ilk kez pusula yapan millet kimilerine göre Araplar olmasına rağmen, çoğu tarihçi Çinliler üzerinde duruyor. Mıknatıs taşının tahta üzerine yerleştirilip su dolu bir kaba bırakıldığında kuzey – güney doğrultusunu işaret ettiğini nasıl buldular, onu bilemiyoruz tabii ki. Bildiğimiz, onları Yunanlıların takip ettiği. Ünlü filozof ve bilim adamı Tales, magnetizma konusunda o zamana kadarki en ciddi araştırmaları yapmış ve bulduklarını aktarmış. İngiliz bilim insanı William Gilbert de “De Magnete” isimli kitabında dünyanın küresel bir mıknatıs olduğunu açıklamış. Buna göre, elimizdeki pusula doğal olarak yerkürenin manyetik kutbunu işaret ediyor.

Elektrik ile magnetizma arasındaki ilişki tabii ki bundan çok uzun zaman sonra ortaya çıkarılabilmiş. 1819’da, Danimarkalı profesör Hans Christian Oersted, bir derste uyguladığı deneyde, elektrik devresinin açılma ve kapanması ile yakında bulunan pusulanın iğnesinin saptığını görmüş. Araştırmasını bu yönde geliştirince, bir mıknatısın yanındaki telin içinden akım geçirildiğinde mıknatısın teli hareket ettirdiğini gözlemiş. Böylece elektrik ile magnetizma arasındaki ilişki kanıtlanmış. Andre Marie Ampere, Dominique François Arago, Georg Simon Ohm, Michael Faraday gibi ünlü bilimciler, bu konudaki bulguları gitgide daha da geliştirmişler. Elektrik ve magnetizma arasındaki çalışmaları o zaman için en üst düzeye çıkaran bilim adamı ise James Clerk Maxwell olmuş.

Mıknatıs kutuplarını belirlemek için kuzey ve güney ifadeleri kullanılır. Bu aslında yerkürenin manyetik alanı ile benzeşir. Yerküreyi bir mıknatıs gibi düşünürsek, Kuzey Kutbu tarafındaki manyetik kutup güney, Güney Kutbu tarafındaki manyetik kutup ise kuzey olur. Bu tersliği özellikle vurgulayalım. Kendi haline bırakılan bir mıknatıs gidip kuzey-güney yönünü bulacaktır. Kuzey Kutbu’nu gösteren tarafı pozitif kutup, Güney Kutbu’na dönük tarafı ise negatif kutup olarak adlandırılır. Zıt kutuplar birbirini çekerken, aynı kutuplar itme eğilimi gösterirler.

Elimize bir çubuk mıknatıs alıp onu bir şekilde ikiye bölebilirsek, ayrı iki mıknatıs elde ederiz ve onun da aynı şekilde kutupları olur. Bu iki kutbun çekim gücü de birbirine eşit. Zaten kutup dediğimiz kısımlar, atomların diziliminden ötürü, manyetik alanın en güçlü olduğu yerler.

Bilimsel adı manyetit olan doğal mıknatıs, kristal yapılı bir demir cevheridir. Manyetik kutup özelliği taşıyan nikel, kobalt gibi özel maddeler çeşitli şekilde bildiğimiz mıknatıs haline getirilebilir: Var olan bir mıknatıs ile temas ettirilebilir veya yerkürenin manyetik meridyenine paralel bir şekilde yerleştirilip sert bir darbe uygulanabilir.

Bütün maddeler, proton, nötron, elektron gibi parçacıklardan oluşur. Bunlar en basit ifadeyle kendi kendilerine dönerler ve bu da onlara bir manyetik alan gücü kazandırır. Bu mantıkla, tüm maddelerin manyetik olması gerekir ama güçleri farklıdır. Bunun sebebi de parçacıkların dizilimidir. Örneğin eğer parçacıklar çok sık dizilmişse, her biri bir diğerinin manyetik alanını ortadan kaldırır. Mıknatısta bu dizilim en yüksek çekimi oluşturacak biçimdedir.

Elektronlar manyetik alan oluşturma işinde çok başarılıdır. Bir atom içinde, elektronlar yörüngelere dizilmiş çiftler halinde ya da tek tek bulunabilir. Çift halinde iseler, dönüş yönleri birbirine terstir. Bazı atomlarda da çift olmayan elektronlar bulunur. Tüm mıknatıslar çift olmayan elektronlara sahiptir ama çift elektronlu tüm atomlar manyetik olmayabilir.

Elektromıknatıs yapmak için yalıtılmış çok ince kablolar ham demire sarılır ve kablolardan elektrik akımı geçirilir. Elektrik akımı kesildiğinde, mıknatıs özelliği de kaybolur. Manyetik alanlar, elektrik akımları sayesinde oluşur. Akım taşıyan tek bir telin çekim gücü az olacağı için, bobin denen makara etrafına bir çok tel sarılır ve çekim alanı böylece güçlendirilir. Bakın şurada minik bir elektromıknatıs yapmanın en basit yolu anlatılmış.

Mıknatısla ilgili diğer bazı bilgiler

Mıknatısın kullanıldığı başlıca yerlere bakacak olursak, pusula, bildiğimiz VHS videolar, kasetler, bilgisayarların içindeki floppy diskler ve hard diskler, kredi ve ATM kartları, televizyon ve bilgisayar monitörleri, kapı zili, hoparlör ve mikrofonlar, elektrikli motor ve jeneratörler, transformatörler öne çıkıyor. Dikiş makinelerini de unutmayalım; yere saçılan bin tane toplu iğneyi en ufak hasarla toplamanın tek yolu mıknatıs değilse nedir? Bir de buzdolabı kapaklarının üstüne yapıştırılan süsler var tabii.

Eğer canınız bir mıknatısı bozmak istiyorsa, çok fazla ısıtın, mıknatısları birbirine vurun ya da mıknatısın üzerine ağır bir şeyle darbeler indirin. Canınız kıymetli elektronik cihazlarınızı bozmak istiyorsa da yanlarına bolca mıknatıs yerleştirin.

Mıknatısla ilgili video izlemek için tıklayınız
 

Ayrıca MAİL Grubumuza üye olun haberler e-postanıza gelsin. E-postanızı yazın ve kaydolun sonra da mailinize gelen iletiyi onaylayın

MMAİL GRUBUMUZ
teknolojizm grubuna kayıt ol
E-posta:
< Bu grubu ziyaret et

 

 

 

En Çok OKUNANLAR

İLK KEZ GERÇEKLEŞTİRİLEN BULUŞ VE FİKİRLER

YARATICI DÜŞÜNCEYİ UYARAN TEKNİKLER

Düzen Kurgu Yapım Kuşakları Arası İlişki

Teknoloji ve Tasarım Dersi Program Anlayışı

Tasarım, Tasarım Süreci Tasarım İlkeleri

Buluş - Patent Nedir?

Değişkenliği Olmayan Şekiller

Düzen Kuşağı Birimden Bütüne Sunusu

Kurgu Kuşağı Sunusu (Öğrenciler İçin)

İcatlar ve Buluşlar Tarihi

Hayatımızı Değiştiren İcatlar

Düzen Kuşağı Örnekleri 6. sınıf

7. ve 8. Sınıf Düzen Kuşağı Çalışmaları

Teknoloji ve Tasarım Dersi ile İlgili Videolar
Görünmezlik Teknolojisi
İnanılmaz Bir teknoloji
Gelecek Teknolojisi
Teknolojik Yatak
Tuhaf Bir Robot
Kağıt Gibi İnce Ekran
Türk Mucit/Cem Yılmaz
Elektrik Elde Etme Yöntemi
İlginç Sıvı
Vantilatör Yapımı
Ağaç Motoru
Araba Nasıl Yapılır?
Çanta Bisiklet  
Kendi Kendini Karıştıran Bardak
İçecek Reklamı
Mıknatıs ve Yaratıcılık
Yazı Tahtasına Son
 
MAKETLER
Brooklin Köprüsü
Helikopter Maketi
Alfa Romeo 
Kardan Adam
Kağıttan Lamba
Kağıt Kesme Sanatı
Bilim Adamları
Edison
Arşimet (Archimedes)
Albert Einstein
Fahranayt (Fahrenheit)
İsaac Newton
James Watt
Pastör
Galileo Galile
Alfred Bernard Nobel
Morse - Mors
W. Röntgen
Toricelli
Wright Kardeşler
Enrico Fermi
Mimar Sinan
Farabi
İbni Sina
Devamı.....

Domain