|
Enrico Fermi
Enrico
Fermi, 29 Eylül 1901 Roma'da doğdu, 29 Kasım
1954 Chicago'da öldü, İtalyan fizikçi. 1938 Nobel Fizik Ödülü sahibi.
Babası polis şefi Alberto
Fermidir. İlk olarak dilbilgisi okuluna
kaydoldu.Onun ilk matematik ve fiziğe olan yeteneğini keşfeden ve destekleyen
babasının arkadaşlarından A. Amidei olmuştur.
1918'de Pisa Üniversitesinin bursunu kazandı. Pisa Universite'sinde 4 yıl
kaldıktan sonra 1922'de professör Puccianti'den doktorasını aldı.
Bir yıl sonra 1923'de Italyan hükümetinden burs kazandı. Ve Göttingen'de
professör Max Born'la birkaç ay birlikte çalıştı. Rockefeller bursuyla 1924'de
Leyden'e Paul Ehrenfest'le birlikte çalışmaya gitti. Aynı yıl Floransa
üniversitesinde matematiksel fizik dersleri vermek için Italya'ya gitti.
1926'da
Fermi günümüzde
Fermi istatistiği olarak bilinen Pauli
parçaçıklarının istatistiğini keşfetti. Bose-Einstein istatistiğine göre hareket
eden bozonların tersine, bu parcacıklar fermion olarak bilinir. 1927'de Fermi,
Roma üniversite'sinde teorik fizik profesörü oldu. Bu görevini 1938'de
Mussolini'nin faşist diktatörlüğünden kaçıp Amerika'ya göç edinceye kadar
sürdürdü (Nobel ödülünü aldıktan hemen sonra).
Roma'daki ilk yıllarında kendini elektromanyetik problemlerin çözümüne ve bazı
spectroskopik olayların teorik olarak açıklamasına verdi. Fakat asıl
ilerlemesini çalışmalarını elektron ve atom çekirdeği üzerine yaptığı zaman
gerçekleştirdi. 1934'de Beta bozonu Teorisini geliştirerek Pauli'nin radyasyon
teorisi ile birleştirdi. Curie ve Joliot' un yapay radyasyonu keşfinden sonra
nötron bombardımanına tutulan aşağı yukarı her elementin nükleer dönüşüme tabi
olduğunu keşfetti. Bu araştırma, yavaş notronların ve nükleer füzyon'un keşfine,
ayrıca o zamana kadar periyodik tabloda bilinen elementlerden farklı
elementlerin bulunmasına yol açtı.
1938'de
Fermi tartışmasız nötronlar konusunda en
iyiydi. Bu çalışmalarına Amerika'da da devam etti. Amerika'ya varışından hemen
sonra Columbia Universite'sine fizik profesörü olarak atandı. Hahn ve
Strassmann'nin 1939'un başlarında füzyon'u keşfinden sonra ikincil notronların
yayılma ve zincirleme reaksiyon olasılığını hesapladı. Bu çalışmalarına büyük
bir istekle devam etti ve birçok deneyden sonra kontrol altındaki ilk zincirleme
reaksiyonu gerçekleştirdi. Bundan sonra atom bombası yapımındaki sorunların
aşılmasında önemli rol oynadı, Manhattan Projesi liderlerinden biriydi.
1944'de
Fermi Amerikan vatandaşı oldu. II. Dünya Savaşından sonra 1954'de ölümüne
kadar sürecek olan nükleer çalışmaları için Chicago Universite'sinden
profesörlük teklifini kabul etti. Burada yoğunluğunu yüksek enerji fiziğine
verdi ve pion-nucleon etkileşimi çalışmalarına öncülük etti. Yaşamının son
yıllarında
Fermi kozmik ışınların kaynağını araştırmakla
geçirdi. Sonunda kozmik ışınların çok büyük enerji kaynakları olduğunu gösteren
bir teori geliştirdi.
Söz konusu tertip nötronları, termik hızlarla yavaşlatan grafit blokları ile bir
araya getirilmiş uranyum içerecek şekilde Chicago Üniversitesinin bahçesinde
kurulmuştur. Nötronları soğurmak ve böylece reaksiyonun hızını kontrol etmek
amacıyla, atom piline kadmiyum çubuklar yerleştirildi. Kadmiyum çubuklar yavaş
yavaş çekildi ve kendi kendine devam eden zincir reaksiyon gözlendi.
Ferminin bu başarısı, dünyada ilk nükleer
reaktörün imali ve atom çağının başlangıcı olmuştur. Fermi 53 yaşında iken
kanserden öldü. Bir yıl sonra yüzüncü element keşfedildi ve kendisinin onuruna
bu element fermiyum olarak adlandırıldı.
Ona Nobel ödülü yavaş nötronların yarattığı radyasyon ve nükleer enerji
alanındaki çalışmalarından dolayı verildi. Fermi Laura Capon ile 1928'de
evlendi. Giulio adında bir oğlu Nella adında bir kızı vardır. Boş zamanlarında
yürümeyi, tırmanmayı ve kış sporlarını severdi. 29 kasım 1954'de Chicago'da
öldü.
Yayımları
Fermi'nin teorik ve deneysel fiziği konu alan
bir çok yayımı vardır. Bunlardan bazıları, elektronik gazların istatistiğinin
hesabı ve Paul'i parçacıklarından oluşan gazları konu alan "Sulla quantizzazione
del gas perfetto monoatomico", Rend. Accad. Naz. Lincei, 1935, Atomun
istatistiksel modelini (Thomas-Fermi atom modeli) ve atomik özelliklerin
hesaplanmasında yeni bir yaklaşımı (semiquantitative method) inceleyen
Quantentheorie und Chemie, Leipzig, 1928, Über die magnetischen Momente der
Atomkerne, Z. Phys., 1930, Tentativo di una teoria dei raggi ß, Ricerca
Scientifica, 1933 sayılabilir.
Ayrıca MAİL Grubumuza üye olun haberler e-postanıza gelsin.
E-postanızı yazın ve kaydolun sonra da mailinize gelen iletiyi onaylayın
|
